ԻՐԱՎՈՒՆՔԻ ԵՎ ԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐԻ ԶԱՐԳԱՑՈՒՄԸ. ՖՐԱՆՍԻԱԿԱՆ ԼՈՒՍԱՎՈՐՉԱԿԱՆ ԴԱՐԱՇՐՋԱՆԻՑ ՄԻՆՉԵՎ ԳԵՐՄԱՆԱԿԱՆ ԴԱՍԱԿԱՆ ՓԻԼԻՍՈՓԱՅՈՒԹՅՈՒՆ
DOI-:
https://doi.org/10.53614/18294952-2025.1-55Հիմնաբառեր․-:
լուսավորականություն, իրավական պետություն, բանականություն, հայեցակարգ, ազատություն, արդարություն, օրենքների ոգին։Ծանոթագրություն
Սույն հոդվածը նվիրված է Եվրոպական լուսավորության դարաշրջանի փիլիսոփայական և իրավական գաղափարների վերլուծությանն ու դրանց ազդեցությանը իրավունքի, ազատության և պետության հասկացությունների ձևավորման, ինչպես նաև դասական գերմանական փիլիսոփայության հետագա զարգացման վրա։ Հոդվածը կենտրոնանում է Վոլտերի, Մոնտեսքյոյի և Ռուսոյի՝ որպես լուսավորության դարաշրջանի հիմնական ներկայացուցիչների հայացքների վրա, որոնց անհատական ազատության, հասարակական պայմանագրի և իշխանությունների բաժանման գաղափարները հիմք հանդիսացան իրավական պետության հետագա ձևավորման համար: Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Իմմանուիլ Կանտի և Գեորգ Հեգելի փիլիսոփայությանը, ովքեր, որպես դասական գերմանական փիլիսոփայության ներկայացուցիչներ, քննադատաբար վերաիմաստավորեցին և համակարգեցին լուսավորության դարաշրջանի գաղափարները: Ուսումնասիրության օբյեկտն է 18-րդ և 19-րդ դարերի եվրոպացի մտածողների փիլիսոփայական և իրավական ուսմունքներն են, իսկ առարկան՝ նրանց ազդեցությունը իրավունքի, օրինականության և պետականության ժամանակակից ընկալման վրա:
Հոդվածի նպատակն է բացահայտել լուսավորության դարաշրջանի իրավական մտքի հիմնական սկզբունքները և հետևել դրանց հայեցակարգային փոխակերպմանը դասական գերմանական փիլիսոփայության մեջ: Ուսումնասիրության նորույթը կայանում է երկու ինտելեկտուալ ավանդույթների՝ լուսավորականության և գերմանական դասականների համապարփակ համեմատական վերլուծության և իրավական պետության գաղափարի զարգացման գործում դրանց ներդրման բացահայտման մեջ։
